Datering
Maker Onbekend

Merkstempel van J. Nooitgedagt te IJlst.

Stempel waarmee het merk van J. Nooitgedagt te IJlst in de houten schaven werd geslagen. Afdruk van het stempel: de letters JN onder een kroon.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek.
literatuur: - W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 136-139. - A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)

Identificatie
Titel
Merkstempel van J. Nooitgedagt te IJlst.
Objectnummer
FSM-1982-711
Objecttype
  • Inslagstempels
  • Stempels
    Gereedschap met een ijzeren steel. zoals ook beitels die hebben. Onderaan zijn enkele korte rijen punten op de wijze van een bouchardhamer ; Beitels die los aan de steel bevestigd zijn maar zo dat ze niet draaien kunnen. De stokbeitel dient om met behulp van een hamer ijzeren platen af te hakken. (MARDOC)
  • Hamers
    Hamer met houten steel en tegenover het hamereind een bijlvormig deel, waarin een uitkeping voor het uittrekken van spijkers. (Van aaks tot zwei)Werktuig om te slaan of te kloppen. Het bestaat uit een houten of ijzeren blok dat langwerpig, kubisch of samengesteld van vorm is. Loodrecht erop is een steel bevestigd. Verschillend van vorm, naar gelang het voor timmeren, leidekken, steenhouwen, bikken, smeden, pletten enz. gebruikt wordt. Zie ook tekening leidekkersgereedschap. (Haslinghuis)
Persistente URL
http://hdl.handle.net/21.12111/fsm-collect-1000013190
Over
Onderwerpen
  • IJlst
Werk
Breedte
cm
Hoogte
cm
Lengte
8.4 cm
Museum
Fries Scheepvaart Museum
Vervaardiging
Maker
  1. Onbekend
Materiaal
  • Staal
Aankoop & Licentie
Licentie
BY-SA

Trefwoorden