Datering
Vervaardiger Sterrop

Octant in kist

Een octant is een hoekmeetinstrument uit de 18e eeuw die gebruikt werd bij de plaatsbepaling op zee. Op de cirkelsector van 45 graden met een gegraveerde graadverdeling wordt een kijker gemonteerd. Eén spiegel staat in het verlengde van de kijker, de andere is gemonteerd op een beweegbare arm in het hoekpunt van het instrument. Door de kijker op de horizon te richten en met de beweegbare arm het hemellichaam op de horizon te brengen wordt de hoogte gemeten De meest nauwkeurige bepaling verkrijgt men door de” zon te schieten” tijdens zijn culminatie, om 12:00 uur zonnetijd, wanneer de zon zijn hoogste punt heeft bereikt. Een andere bepaling, de poolshoogte, wordt genomen door de hoogte van de poolster te meten, hiervoor is de exacte tijd niet van belang. Met de verticale hoek, de datum en het tijdstip van de dag kan de meridiaan worden berekend, dus de positie van het schip in oost-westrichting op het aardoppervlak.

Uitgebreide beschrijving

Octant. Indisch ebbehouten geraamte. De gradenboog is van hout met transversale verdeling (0-90 graden). Merk op gradenboog 'STERROP / LONDON'. Er is geen nonius. De alidade is van hout en heeft een klemschroef aan het einde. De grote spiegel ontbreekt, Het vizier is afgebroken. De vizieren en de spiegels zijn van messing. Achter kimspiegel twee in messing gevatte gekleurde (rood-rood) glazen. Mogelijk ontbreken tweede stel glazen, of de glazen zijn over te zetten. De twee kimspiegels kunnen aan onderkant met stelschroef worden gedraaid. Het extra vizier heeft een gat. Aan onderzijde drie houten pootjes. In dwarsbalk is een ivoren plaatje ingelegd. Op bovenbeen is een messig nokje waartegen alidade stuit.

Identificatie
Titel
Octant in kist
Objectnummer
005274 /a
Objectcategorie
Instrumenten
Objecttype
  • octant
    Een octant en sextant zijn nautische navigatieinstrumenten waarmee de verticale hoek tussen een hemellichaam en de horizon wordt gemeten. Als de verticale hoek, de datum en het tijdstip van de dag bekend zijn, kan de meridiaan worden berekend, dus de positie in noord-zuidrichting op het aardoppervlak.(Wikipedia)
Persistente URL
http://hdl.handle.net/21.12111/zzm-collect-15955
Over
Trefwoorden
  • navigatie-instrument
    Navigatie is de kunst van het plannen en volgen van een route om zich daarmee van de huidige positie naar de bestemming te verplaatsen. Alle daarvoor benodige instrumenten vallen onder de noemer navigatie-instrumenten. Voorbeelden daarvan zijn een kompas, de jacobsstaf, de passer, een verrekijker, de sextant, een land- of zeekaart en een parallellineaal.
Werk
Breedte
46.0 cm
Hoogte
8.0 cm
Museum
Zuiderzeemuseum Enkhuizen
Vervaardiging
Vervaardiger
  1. Sterrop (vervaardiger)
Datering
Materiaal
  • glas (materiaal)
    Glas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is.
  • messing
    Legering van koper en zink, z.g. geelkoper. Hiervan werden talloze voorwerpen gegoten, zoals kronen, lezenaars, koorhekken of onderdelen daarvan. Men noemde dit geelgieterswerk. (Haslinghuis)
  • ebbenhout
    Ebbenhout is hout van het geslacht Diospyros. De bomen komen voor op Ceylon (Sri Lanka), Madagaskar en in Indonesië en India. Het spinthout is geelbruin of geelgrijs. Door de ongelijke vorm van het hout en de geringe omvang, werd het per gewicht verkocht. Ebbenhout is gebruikt voor oa meubelen, in betimmeringen en voor duimstokken. (Haslinghuis)
  • ivoor
    Te gebruiken voor een gemodificeerde vorm van dentine die voorkomt op de slagtanden van volwassen olifanten; wordt ook algemeen gebruikt voor het materiaal van uitstekende of grote tanden van zoogdieren zoals de walrus of de narwal. (Toegepaste Kunst Project, RKD)
Verwerving en licentie
Verworven
schenking 1 maart 1956
Copyright
BY-SA
Reproductie
Vervaardiger van reproductie
Picturae , Wim Zandbergen , Wim Zandbergen , Wim Zandbergen